Sürgündiki hökümet yéngi memuriy birliklerning jemiyetni parchilap, bashqurush qurulmisini özgertiwétishi mumkinlikini éytmaqta.
URUMCHI — Béyjing teripidin “Shinjang (Yéngi Zémin)” dep atiliwatqan Sherqiy Türkistan, nöwette memuriy qurulma jehettin qayta teshkilliniwatidu. Xitay dairiliri bir qanche wilayette yéngi memuriy rayonlarning tesis qilin’ghanliqini élan qildi. Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hükümeti (STSH) bu özgirishlerning yerlik jemiyet qurulmisigha dexli yetküzüshi we idare qilish tüzülmisini özgertiwétishi mumkinlikini bildürmekte.
Dölet taratqulirining 28-marttiki xewirige qarighanda, Xitay Dölet Mejlisi Aqsu, Qeshqer we Xoten wilayetliri tewelikide qoshumche nahiye we yéza-bazar derijilik birliklerni qurushni testiqlighan. Emeldarlar bu qedemni idare qilish ünümini ashshurush we iqtisadiy tereqqiyatni qollashni meqset qilghan “memuriy jehettin elalashturush” dep teswirledi.
Xitayning qayta teshkilleş heqqidiki dewaliri Resmiy bayanatlarğa qarighanda, qayta teshkilleshning meqsiti memuriyetni addiyilashturush we mulazimét bilen teminleshni yaxshilash iken. Xitay dairiliri ilgiri mu mushun’gha oxshash tedbirler’ni uzun mezgillik tereqqiyat istrategiyesining bir qismi süpitide körsetken idi. Dölet taratqulirining xewerliride Aqsu wilayitide yéngi nahiyelerning köpiyidighanliqi, Qeshqerdiki chégra tengsheshningmu nopüs zich rayonlarğa tesir körsitidighanliqi qeyt qilinmaqta. Eyni waqitta, ziyarit cheklimisi sewebidin bu özgirishlerning nopüs’qa bolghan tesiri heqqidiki musteqil delillen’gen uchurlar yenila cheklik.
Xitay emeldarliri Sherqiy Türkistandiki idare qilish siyesetlirining dölet qanunigha uyghun ikenlikini tekitlep kelmekte. Ular bu özgirishlerning zamaniwilashturush we ijtimoiy muqimliqqa töhpe qoshidighanliqi’ni éytidu. Dairiler memuriy siyesetlerning nopüs qurulmisini özgertishni meqset qilghanliqi heqqidiki eyibleshlerni ret qildi.
STSH: Özgirishler nazaretni kéngéytidu we jemiyetke tesir körsitidu Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hükümeti (STSH) yéngi memuriy rayonlarning Sherqiy Türkistanda ilgiri xatirilen’gen idare qilish endizisige uyghun ikenlikini éytti. Uningdin bashqa, mezkur guruppa kichikrek memuriy birliklerning nazaret sistémisini kéngéytishke we yéziliq rayonlardiki memuriy mewjudluqni ashshurushqa qolayliq yaritip béridighanliqini otturiğa qoydu.
STSH ning bayanatchisi teshkilatning bayanatida: “Bu yéngi rayonlar idare qilish üchün emes, belki yoqitish üchündür” dédi.
STSH yene chégra özgirishining waqitning ötüshige egiship nopüs endizisige tesir körsitishi mumkinlikidin ensireydighanliqini bildürdi. Ularning bayanatida xelq’araliq tetqiqat orunlirining Sherqiy Türkistandiki ul-eslihe kéngéytish we olturaqlashturush qurulushliri heqqidiki keng kölemlik bayqashliri tilğa élin’ghan. Emma, nopüs özgirishining biwasite yéngi memuriy rayonlar bilen munasiwetlik ikenlikini heqqidiki alahide dewalar téxi musteqil delillen’gen.
Sürgündiki guruppa xelq’arining tekshürüshini telep qildi STSH hökümetler we xelq’araliq teshkilatlarni bu memuriy qayta teshkillesh we uning tesirlirini tekshürüshke chaqirdi. Ular musteqil közetchiler üchün téximu yuqiri süzüklük we ziyarit pursiti yaritilishini telep qildi. Buningdin bashqa, teshkilat jawabkarliqqa tartish tedbirlirini, jümlidin jaza yürgüzüsh we özgirishlerning tesiri üstide tekshürüsh élip bérishni telep qildi.
Sherqiy Türkistandiki ehwallarni musteqil delillesh yenila qiyin bolmaqta. Chet’el taratquliri we tetqiqatchiliri pütün rayonda éghir ziyarit cheklimisige duch kelmekte. Netijide, élan qilin’ghan memuriy özgirishlerning toluq tesirini nöwette sirtqi menbeler arqiliq delillesh mumkin emes.
Sherqiy Türkistan Gazéti musteqil xewer neshrisidur. Barliq dewalat munasiwetlik menbelerge tewe. Sherqiy Türkistan ichidiki ziyarit cheklimiliri neq meydanda musteqil delilleshni cheklep qoymaqta.
