Devlet medyası, raporun dış eleştirilerin ortasında yasal korumaları vurguladığını belirtiyor.
Pekin’in “Sincan (Yeni Bölge)” olarak adlandırdığı Doğu Türkistan, devlet medyası ve raporun yayımlanan özetine göre, insan hakları için yasal korumaların iyileştiğini iddia eden Çin hükümeti destekli yeni bir yayının odak noktası oldu. Raporun yayımlanması, uluslararası kurum ve araştırmacıların Doğu Türkistan’daki gözaltı politikalarını, kültürel kısıtlamaları ve iş gücü transferi uygulamalarını sorgulamaya devam ettiği bir dönemde önem arz ediyor.
China Daily’nin haberine göre, “Sincan’da İnsan Hakları İçin Yasal Koruma Raporu (2024)” başlıklı belge, Çin devletine bağlı akademisyenler tarafından bir “Mavi Kitap” olarak sunuldu. Raporda, son dönemdeki politikalar bir hukuk devleti çabası olarak çerçevelenirken, dış değerlendirmeler Pekin’in bölgedeki siciline meydan okumaya devam ediyor.
Yasal koruma iddiaları
China Daily’ye göre Mavi Kitap, insan haklarının korunması konusunda “dönüm noktası niteliğinde akademik başarılar” sunduğunu iddia ediyor. Çinli yetkililerin yasal yönetim olarak tanımladığı, meselelerin kanuna göre ele alınmasını içeren “依法处理” (kanuna göre işlem yapma) önlemlerini vurguluyor.
Devlet medyası, bu adımların istikrarı ve etnik uyumu artırdığını savunuyor. Ancak rapor, Doğu Türkistan’da geniş çaplı gözaltı veya diğer zorlayıcı politikaların uygulandığını iddia eden uluslararası tahminlere doğrudan yanıt vermiyor. Raporun dahili verilerinin bağımsız bir şekilde doğrulanması, mevcut materyaller dahilinde henüz sağlanabilmiş değildir.
Dini mekan yönetimi
Rapor ayrıca, Çinli yetkililerin aşırıcılığı önlemek için standartlaştırılmış yönetim olarak sunduğu dini mekanlar için “her şeyi kapsayan bir ağ” tanımlıyor. Devlet medyası, bu çerçevenin dini ulusal yasal ve idari gerekliliklerle uyumlu hale getirmeyi amaçladığını belirtiyor.
Dış soruşturmalar daha önce camilere yönelik yaygın hasarı ve dini ibadet üzerindeki kısıtlamaları belgelemiş olsa da, bu bulgular China Daily tarafından alıntılanan Mavi Kitap özetinde kabul edilmiyor. Rapor bunun yerine düzenlenmiş koruma ve yönetimi vurguluyor.
İş gücü ve eğitim iddiaları
China Daily, Mavi Kitap’ın iş güvencesi girişimlerini ve yoksullukla mücadele programlarını övdüğünü, bunları ekonomik entegrasyonun kanıtı olarak tanımladığını belirtti. Ayrıca raporun, 880.500’den fazla çocuk için iki dilli eğitim ve yatılı tesisler de dahil olmak üzere eğitime erişimin genişletildiğini iddia ettiği ifade ediliyor.
Aynı rapor bu önlemleri eşitleyici ve gelişimsel olarak sunuyor. Ancak bağımsız habercilik ve uluslararası değerlendirmeler, Doğu Türkistan’daki iş gücü transferleri, ailelerin parçalanması ve anadilde eğitimin azaltılması konusundaki endişeleri dile getirmekte.
China Daily tarafından alıntılanan bir görüşte, “Dai Bin, bu programların milyonlarca insanı yoksulluktan kurtardığını belirtti” ifadesi yer alıyor. Bu açıklama hükümetin tutumunu yansıtmakta olup, bağımsız olarak doğrulanmış bir bulgu değildir.
Uluslararası inceleme
Bu yayın, Sincan’daki ciddi insan hakları ihlallerinin insanlığa karşı suç teşkil edebileceğini belirten 2022 BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği değerlendirmesinin ardından geldi. Çin makamları bu değerlendirmeyi reddetti ve dış eleştirileri taraflı olarak nitelendirmeye devam ediyor.
Yeni Mavi Kitap, resmi veriler ve yasal bir çerçeve ile bu eleştirilere yanıt vermek üzere tasarlanmış görünüyor. Ancak mevcut özet; Doğu Türkistan’daki gözaltı, gözetim, dini kontrol, iş gücü transferi ve bağımsız doğrulama erişimi üzerindeki temel anlaşmazlıkları çözümsüz bırakıyor.
The East Turkistan Post bağımsız bir haber yayınıdır. Tüm iddialar ilgili kaynaklarına atfedilmiştir. Doğu Türkistan içindeki erişim kısıtlamaları, sahadaki bağımsız doğrulamayı sınırlandırmaktadır.
