Сүргүндики һөкүмәт йеңи мәмурий бирликләрниң җәмийәтни парчилап, башқуруш қурулмисини өзгәртиветиши мүмкинликини ейтмақта.
ҮРҮМЧИ — Бейжиң тәрипидин «Шинҗаң (Йеңи Земин)» дәп атиливатқан Шәрқий Түркстан, нөвәттә мәмурий қурулма җәһәттин қайта тәшкиллиниватиду. Хитай даирилири бир қанчә вилайәттә йеңи мәмурий районларниң тәсис қилинғанлиқини елан қилди. Шәрқий Түркстан Сүргүндики Һөкүмити (Ш Т С Ҳ) бу өзгиришләрниң йәрлик җәмийәт қурулмисиға дәхли йәткүзүши вә идарә қилиш түзۈлмисини өзгәртиветиши мүмкинликини билдүрмәктә.
Дөләт таратқулириниң 28-марттики хәвиригә қариғанда, Хитай Дөләт Мәҗлиси Ақсу, Қәшқәр вә Хотән вилайәтлири тәвәликидә қошумчә наһийә вә йеза-базар дәриҗилик бирликләрни қурушни тәстиқлиған. Әмәлдарлар бу қәдәмни идарә қилиш үнۈмини ашуруш вә иқтисадий тәрәққиятни қоллашни мәқсәт қилған «мәмурий җәһәттин әлалаштуруш» дәп тәсвирләди.
Хитайниң қайта тәшкилләш һәққидики дәвалири Рәсмий байанатларға қариғанда, қайта тәшкилләшниң мәқсити мәмурийәтни аддийлаштуруш вә мулазимәт билән тәминләшни яхшилаш икән. Хитай даирилири илгириму мушуниңға охшаш тәдбирләрни узун мәзгиллик тәрәққият истратегийәсиниң бир қисми сүпитидә көрсәткән иди. Дөләт таратқулириниң хәвәрлиридә Ақсу вилайәтидә йеңи наһийәләрниң көпийидиғанлиқи, Қәшқәрдики чегра тәңшәшниңму нопус зич районларға тәсир көрситидиғанлиқи қәйт қилинмақта. Әйни вақитта, зиярәт чәклимиси сәвәбидин бу өзгиришләрниң нопусқа болған тәсири һәққидики мустәқил дәлилләнгән учурлар йәнила чәклик.
Хитай әмәлдарлири Шәрқий Түркстандики идарә қилиш сиясәтлириниң дөләт қануниға уйғун икәнлигини тәкитләп кәлмәктә. Улар бу өзгиришләрниң заманивилаштуруш вә иҗтимоий муқимлиққа төһпә қошидиғанлиқини ейтиду. Даириләр мәмурий сиясәтләрниң нопус қурулмисини өзгәртишни мәқсәт қилғанлиқи һәққидики әйибләшләрни рәд қилди.
Ш Т С Ҳ: Өзгиришләр назарәтни кеңәйтиду вә җәмийәткә тәсир көрситиду Шәрқий Түркстан Сүргүндики Һөкүмити (Ш Т С Ҳ) йеңи мәмурий районларниң Шәрқий Түркстанда илгири хатириләнгән идарә қилиш әндизисигә уйғун икәнлигини ейтти. Униңдин башқа, мәзкур гуруппа кичикрәк мәмурий бирликләрниң назарәт системисини кеңәйтишкә вә йезилиқ районлардики мәмурий мәвҗутлуқни ашурушқа қолайлиқ яритип беридиғанлиқини оттуриға қойди.
Ш Т С Ҳ ниң байанатчиси тәшкилатниң байанатида: «Бу йеңи районлар идарә қилиш үчүн әмәс, бәлки йоқитиш үчүндүр» деди.
Ш Т С Ҳ йәнә чегра өзгиришиниң вақитниң өтүшигә әгишип нопус әндизисигә тәсир көрситиши мүмкинликидин әнсирәйдиғанлиқини билдۈردү. Уларниң байанатида хәлқаралиқ тәдқиқат орунлириниң Шәрқий Түркстанда инфрақурۇلма кеңәйтиш вә олтурақлаштуруш қурулушлири һәққидики кәң көләмлик байқашлири тилға елинған. Амма, нопус өзгиришиниң биваситә йеңи мәмурий районлар билән мунасивәтлик икәнлиги һәққидики алаһидә дәвалар техи мустәқил дәлилләнмиди.
Сүргүндики гуруппа хәлқараниң тәкшүрүшини тәләп қилди Ш Т С Ҳ һөкүмәтләр вә хәлқаралиқ тәшкилатларни бу мәмурий қайта тәшкилләш вә униң тәсирлирини тәкшүрүшкә чақирди. Улар мустәқил көзәтچиләр үчүн техиму юқири сүзۈكلۈك вә зиярәт пурсити яритилишини тәләп қилدى. Буниңдин башқа, тәшкилат җавабкарлиққа тартыш тәдбирлирини, җүмлидин җаза йۈргүзүш вә өзгиришләрниң тәсири үстидә тәкшүрүш елип беришни тәләп қилди.
Шәрқий Түркстанда әһвалларни мустәқил дәлилләш йәнила қийин болмақта. Чәтъәل таратқулири вә тәдқиқатчилири пүтүн районда еғир зиярәт чәклимигә дуч кәлмәктә. Нәтиҗидә, елан қилинған мәмурий өзгиришләрниң толуқ тәсирини нөвәттә сиртқи мәнбәләр арқилиқ дәлилләш мүмкин әмәс.
Шәрқий Түркстан гезити мустәқил хәвәр нәшриятидур. Барлиқ дәвалар мунасивәтлик мәнбәләргә тәвә. Шәрқий Түркстан ичидики зиярт чәклимлири нәқ мәйданда мустәқіл дәлилләшни чәкләп қоймақта.
