Pekin yönetimi, sömürgeleşme ve soykırım sorunları çözülmeden kalırken rekor düzeyde turizm büyümesiyle övünüyor.
Çin, Pekin’in “Şincan (Yeni Bölge)” olarak adlandırdığı işgal altındaki Doğu Türkistan’ı hızla bir vitrin turizm pazarına dönüştürüyor; Uygur ve diğer Türk halklarına yönelik baskılar azalmadan devam etmesine rağmen rekor ziyaretçi sayıları ve iddialı gelir hedefleri bildiriyor.
BBC tarafından hazırlanan yakın tarihli bir rapora göre, Çinli yetkililer 2030 yılına kadar yıllık 400 milyondan fazla turist ziyareti çekmeyi ve en az 1 trilyon yuan (yaklaşık 140 milyar dolar) turizm geliri elde etmeyi hedefliyor. Devlet destekli kampanyalar, Doğu Türkistan’ı dağların, çöllerin ve egzotikleştirilmiş bir kültürün “el değmemiş” bir sınırı olarak tasvir ederken; toplu gözaltı, zorunlu çalıştırma ve yaygın gözetimin kapsamlı belgelerini görmezden geliyor.
İşgal Edilen Topraklarda Turizm Patlaması Turizmdeki artış öncelikle Çinli yerli ziyaretçiler tarafından yönlendiriliyor; ancak Pekin’in Doğu Türkistan’ı Çin’in daha ticarileşmiş destinasyonlarına bir alternatif olarak pazarlamasıyla yabancı girişleri de artıyor. Devlet medyası ve seyahat acenteleri, manzaralı gölleri, karla kaplı zirveleri ve kurgulanmış “etnik” deneyimleri tanıtarak bölgeyi Çin yönetimi altında huzurlu ve müreffeh olarak sunuyor.
Bu tasvirler, işgal altındaki ülkede Uygur sosyal hayatının parçalanmasını, dini uygulamaların suç sayılmasını ve günlük yaşamın güvenlik kıskacına alınmasını belgeleyen gazetecilerin, araştırmacıların ve hak gruplarının yıllardır süren raporlarıyla taban tabana zıtlık oluşturuyor.
Soykırımın Gölgesinde Oteller ve Kârlar Turizm hamlesine, büyük uluslararası otel zincirleri de dahil olmak üzere yatırım patlaması eşlik etti. Araştırmacı raporlar ve hak temelli çalışmalar, bugün Doğu Türkistan’da InterContinental Hotels Group, Marriott ve Hilton gibi küresel markalar altında en az 100 otelin faaliyet gösterdiğini, onlarcasının ise planlandığını veya yapım aşamasında olduğunu gösteriyor.
Bu mülklerin bazıları eski veya mevcut gözaltı kampları, hapishaneler veya zorunlu çalıştırma programlarıyla bağlantılı alanların yakınında veya üzerinde yer alıyor. İnsan hakları uzmanları, bu tür yatırımların yabancı şirketleri kitlesel baskı koşulları altında inşa edilmiş bir ekonomiye ortak ettiğini uyarısında bulunuyor.
Bu gelişmeler, Amerika Birleşik Devletleri hükümetinin ve bir düzineden fazla Batı parlamentosunun Çin’in Uygurlara ve diğer Türk halklarına karşı soykırım ve insanlığa karşı suç işlediği yönündeki tespitlerine rağmen gerçekleşiyor. Hak savunucuları, uluslararası otel zincirlerinin ve rezervasyon platformlarının mülksüzleştirme, kültürel silinme ve zorla asimilasyona dayanan bir sistemden kâr elde etme ve bu sistemi normalleştirme riskiyle karşı karşıya olduğu konusunda uyarıyor.
Kurgulanmış Bir “Etnik” Deneyimi Pazarlamak Doğu Türkistan’daki tur güzergahları sıklıkla kurgu “Uygur köyleri”, senaryolu “İpek Yolu” performansları ve yerel halkla sıkı bir şekilde yönetilen etkileşimler içeriyor. Turistler genellikle yoğun dijital ve fiziksel gözetim altında belirlenmiş rotalar, oteller ve turistik yerlerle sınırlı tutuluyor.
Kapsamlı belgeler, yüzlerce Uygur köyünün adının değiştirildiğini, camilerin kapatıldığını veya yıkıldığını ve Kaşgar gibi tarihi şehir merkezlerinin yeniden yapılandırıldığını göstermiştir. Birçok durumda, yeniden geliştirme projeleri bu bölgeleri yaşayan Uygur kültürel yaşamından arındırmış, yerine tüketim için tasarlanmış sterilize edilmiş cepheler koymuştur.
Ziyaretçiler için sonuç, çoğu vatanlarına güvenle dönemeyen Uygur sürgünlerinin anlattığı gerçeklerle çok az benzerlik taşıyan, “Instagram için hazırlanmış” bir çeşitlilik versiyonudur.
Sömürgeciliğin Bir Aracı Olarak Turizm Araştırmacılar ve aktivistler, turizm patlamasının sadece ekonomik bir proje değil, daha geniş bir sömürgeleştirme stratejisinin parçası olduğunu savunuyor. Pekin, muhalefeti ve belleği bastırırken dikkatle koreografisi yapılmış kültür ve manzaraları teşvik ederek Doğu Türkistan’ı Çin’in ayrılmaz ve uyumlu bir parçası olarak yeniden kurgulamaya çalışıyor.
Parlatılmış turist deneyimleri üreten aynı politikaların; zorla asimilasyon, demografik mühendislik ve Doğu Türkistan’ın ulusal ve kültürel karakterinin aşındırılmasına yönelik daha geniş bir sistemden ayrılamayacağı konusunda uyarıda bulunuyorlar.
