سۈرگۈندىكى ھۆكۈمەت يېڭى مەمۇرىي بىرلىكلەرنىڭ جەمئىيەتنى پارچىلاپ، باشقۇرۇش قۇرۇلمىسىنى ئۆزگەرتىۋېتىشى مۇمكىنلىكىنى ئېيتماقتا.
ئۈرۈمچى — بېيجىڭ تەرىپىدىن «شىنجاڭ (يېڭى زېمىن)» دەپ ئاتىلىۋاتقان شەرقىي تۈركىستان، نۆۋەتتە مەمۇرىي قۇرۇلما جەھەتتىن قايتا تەشكىللىنىۋاتىدۇ. خىتاي دائىرىلىرى بىر قانچە ۋىلايەتتە يېڭى مەمۇرىي رايونلارنىڭ تەسىس قىلىنغانلىقىنى ئېلان قىلدى. شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندىكى ھۆكۈمىتى (ش ت س ھ) بۇ ئۆزگىرىشلەرنىڭ يەرلىك جەمئىيەت قۇرۇلمىسىغا دەخلى يەتكۈزۈشى ۋە ئىدارە قىلىش تۈزۈلمىسىنى ئۆزگەرتىۋېتىشى مۇمكىنلىكىنى بىلدۈرمەكتە.
دۆلەت تاراتقۇلىرىنىڭ 28-مارتتىكى خەۋىرىگە قارىغاندا، خىتاي دۆلەت مەجلىسى ئاقسۇ، قەشقەر ۋە خوتەن ۋىلايەتلىرى تەۋەلىكىدە قوشۇمچە ناھىيە ۋە يېزا-بازار دەرىجىلىك بىرلىكلەرنى قۇرۇشنى تەستىقلىغان. ئەمەلدارلار بۇ قەدەمنى ئىدارە قىلىش ئۈنۈمىنى ئاشۇرۇش ۋە ئىقتىسادىي تەرەققىياتنى قوللاشنى مەقسەت قىلغان «مەمۇرىي جەھەتتىن ئەلالاشتۇرۇش» دەپ تەسۋىرلىدى.
خىتاينىڭ قايتا تەشكىللەش ھەققىدىكى دەۋالىرى رەسمىي باياناتلارغا قارىغاندا، قايتا تەشكىللەشنىڭ مەقسىتى مەمۇرىيەتنى ئاددىيلاشتۇرۇش ۋە مۇلازىمەت بىلەن تەمىنلەشنى ياخشىلاش ئىكەن. خىتاي دائىرىلىرى ئىلگىرىمۇ مۇشۇنىڭغا ئوخشاش تەدبىرلەرنى ئۇزۇن مەزگىللىك تەرەققىيات ئىستراتېگىيەسىنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە كۆرسەتكەن ئىدى. دۆلەت تاراتقۇلىرىنىڭ خەۋەرلىرىدە ئاقسۇ ۋىلايىتىدە يېڭى ناھىيەلەرنىڭ كۆپىيىدىغانلىقى، قەشقەردىكى چېگرا تەڭشەشنىڭمۇ نوپۇس زىچ رايونلارغا تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقى قەيت قىلىنماقتا. ئەينى ۋاقىتتا، زىيارەت چەكلىمىسى سەۋەبىدىن بۇ ئۆزگىرىشلەرنىڭ نوپۇسقا بولغان تەسىرى ھەققىدىكى مۇستەقىل دەلىللەنگەن ئۇچۇرلار يەنىلا چەكلىك.
خىتاي ئەمەلدارلىرى شەرقىي تۈركىستاندىكى ئىدارە قىلىش سىياسەتلىرىنىڭ دۆلەت قانۇنىغا ئۇيغۇن ئىكەنلىكىنى تەكىتلەپ كەلمەكتە. ئۇلار بۇ ئۆزگىرىشلەرنىڭ زامانىۋىلاشتۇرۇش ۋە ئىجتىمائىي مۇقىملىققا تۆھپە قوشىدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ. دائىرىلەر مەمۇرىي سىياسەتلەرنىڭ نوپۇس قۇرۇلمىسىنى ئۆزگەرتىشنى مەقسەت قىلغانلىقى ھەققىدىكى ئەيىبلەشلەرنى رەت قىلدى.
ش ت س ھ: ئۆزگىرىشلەر نازارەتنى كېڭەيتىدۇ ۋە جەمئىيەتكە تەسىر كۆرسىتىدۇ شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندىكى ھۆكۈمىتى (ش ت س ھ) يېڭى مەمۇرىي رايونلارنىڭ شەرقىي تۈركىستاندا ئىلگىرى خاتىرىلەنگەن ئىدارە قىلىش ئەندىزىسىگە ئۇيغۇن ئىكەنلىكىنى ئېيتتى. ئۇنىڭدىن باشقا، مەزكۇر گۇرۇپپا كىچىكرەك مەمۇرىي بىرلىكلەرنىڭ نازارەت سىستېمىسىنى كېڭەيتىشكە ۋە يېزىلىق رايونلاردىكى مەمۇرىي مەۋجۇتلۇقنى ئاشۇرۇشقا قولايلىق يارىتىپ بېرىدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى.
ش ت س ھ نىڭ باياناتچىسى تەشكىلاتنىڭ باياناتىدا: «بۇ يېڭى رايونلار ئىدارە قىلىش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى يوقىتىش ئۈچۈندۇر» دېدى.
ش ت س ھ يەنە چېگرا ئۆزگىرىشىنىڭ ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ نوپۇس ئەندىزىسىگە تەسىر كۆرسىتىشى مۇمكىنلىكىدىن ئەنسىرەيدىغانلىقىنى بىلدۈردى. ئۇلارنىڭ باياناتىدا خەلقئارالىق تەتقىقات ئورۇنلىرىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى ئۇل ئەسلىھە كېڭەيتىش ۋە ئولتۇراقلاشتۇرۇش قۇرۇلۇشلىرى ھەققىدىكى كەڭ كۆلەملىك بايقاشلىرى تىلغا ئېلىندى. ئەمما، نوپۇس ئۆزگىرىشىنىڭ بىۋاسىتە يېڭى مەمۇرىي رايونلار بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكى ھەققىدىكى ئالاھىدە دەۋالار تېخى مۇستەقىل دەلىللەنمىدى.
سۈرگۈندىكى گۇرۇپپا خەلقئارانىڭ تەكشۈرۈشىنى تەلەپ قىلدى ش ت س ھ ھۆكۈمەتلەر ۋە خەلقئارالىق تەشكىلاتلارنى بۇ مەمۇرىي قايتا تەشكىللەش ۋە ئۇنىڭ تەسىرلىرىنى تەكشۈرۈشكە چاقىردى. ئۇلار مۇستەقىل كۆزەتكۈچىلەر ئۈچۈن تېخىمۇ يۇقىرى سۈزۈكلۈك ۋە زىيارەت پۇرسىتى يارىتىلىشىنى تەلەپ قىلدى. بۇنىڭدىن باشقا، تەشكىلات جاۋابكارلىققا تارتىش تەدبىرلىرىنى، جۈملىدىن جازا يۈرگۈزۈش ۋە ئۆزگىرىشلەرنىڭ تەسىرى ئۈستىدە تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىشنى تەلەپ قىلدى.
شەرقىي تۈركىستاندىكى ئەھۋاللارنى مۇستەقىل دەلىللەش يەنىلا قىيىن بولماقتا. چەتئەل تاراتقۇلىرى ۋە تەتقىقاتچىلىرى پۈتۈن رايوندا ئېغىر زىيارەت چەكلىمىسىگە دۇچ كەلمەكتە. نەتىجىدە، ئېلان قىلىنغان مەمۇرىي ئۆزگىرىشلەرنىڭ تولۇق تەسىرىنى نۆۋەتتە سىرتقى مەنبەلەر ئارقىلىق دەلىللەش مۇمكىن ئەمەس.
شەرقىي تۈركىستان گېزىتى مۇستەقىل خەۋەر نەشرىياتىدۇر. بارلىق دەۋالار مۇناسىۋەتلىك مەنبەلەرگە تەۋە. شەرقىي تۈركىستان ئىچىدىكى زىيارەت چەكلىمىلىرى نەق مەيداندا مۇستەقىل دەلىللەشنى چەكلەپ قويماقتا.
