{"id":1478,"date":"2026-01-20T17:58:27","date_gmt":"2026-01-20T17:58:27","guid":{"rendered":"https:\/\/turkistanpost.com\/sherqiy-turkistan-surgun-hokumiti-we-milliy-herikiti-irqiy-qirghinchiliqni-etirap-qilish-kunini-xatirilidi-xitayni-jawabkarliqqa-tartishni-telep-qildi\/"},"modified":"2026-01-23T05:37:48","modified_gmt":"2026-01-23T05:37:48","slug":"sherqiy-turkistan-surgun-hokumiti-we-milliy-herikiti-irqiy-qirghinchiliqni-etirap-qilish-kunini-xatirilidi-xitayni-jawabkarliqqa-tartishni-telep-qildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/sherqiy-turkistan-surgun-hokumiti-we-milliy-herikiti-irqiy-qirghinchiliqni-etirap-qilish-kunini-xatirilidi-xitayni-jawabkarliqqa-tartishni-telep-qildi\/","title":{"rendered":"Sherqiy t\u00fcrkistan s\u00fcrg\u00fcn h\u00f6k\u00fcmiti we milliy herikiti irqiy qirghinchiliqni \u00e9tirap qilish k\u00fcnini xatirilidi, (xitayni) jawabkarliqqa tartishni telep qildi"},"content":{"rendered":"\n<p>Peyshenbe k\u00fcni, b\u00e9yjing teripidin \u00abshinjang (y\u00e9ngi chek)\u00bb dep atiliwatqan Sherqiy T\u00fcrkistan jawabkarliqni s\u00fcr\u00fcsht\u00fcr\u00fcsh heqqidiki y\u00e9ngi xelqaraliq chaqiriqlarning merkizige aylandi. Sherqiy T\u00fcrkistan s\u00fcrg\u00fcndi h\u00f6k\u00fcmiti we Sherqiy T\u00fcrkistan milliy herikiti \u00abuyghur irqiy qirghinchiliqini \u00e9tirap qilish we xatirilesh k\u00fcni\u00bbni xatirlidi, bu k\u00fcn Am\u00e9rika qoshma shitatliri xitay xelq jumhuriyitining Uyghur, Qazaq, Qirghiz we bashqa T\u00fcrkiy xelqlerge qaratqan irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayet sadir qiliwatqanliqini <a href=\"https:\/\/2017-2021.state.gov\/determination-of-the-secretary-of-state-on-atrocities-in-xinjiang\/\">resmiy qarar name<\/a> bilen b\u00e9kitkenlikining beshinchi yilliqigha toghra keldi. Rehberler ijra qilinmighan \u00e9tirap qilishning tajawuzchiliq we mustemlikichilik h\u00f6k\u00fcmranliqidin kelgen dawamlishiwatqan irqiy qirghinchiliqni toxtitishta meghlup bolghanliqini, buning aqiwiti Sherqiy T\u00fcrkistandin halqip xelqara qanunning ishenchliklikige tesir k\u00f6rsitiwatqanliqini \u00e9ytti.<\/p>\n\n<p>Bu yilliq xatirilesh pa&#8217;aliyiti bir tutash \u00e9lan qilinghan bayanatlar we aq saray aldida \u00f6tk\u00fcz\u00fclgen s\u00fck\u00fctte turup xatirilesh pa&#8217;aliyiti bilen dawamlashti, u yerge jem bolghan uyghurlar resmiy \u00e9tirap qilish bilen emeliy heriket otturisidiki perqni ayrishni eskertti. Pa&#8217;aliyetke qatnashquchilar bu xatirileshning irqiy qirghinchiliqni \u00e9tirap qilghan h\u00f6k\u00fcmetlerge, irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayetlerni bir terep qilalaydighan jawabkarliqni s\u00fcr\u00fcsht\u00fcr\u00fcsh m\u00e9xanizmlirini izdeshni eskertish \u00fcch\u00fcn ikenlikini bild\u00fcrdi.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Irqiy qirghinchiliq tajawuzchiliq astida dawamlishiwatqan jeryan dep teswirlendi<\/h2>\n\n<p>Sherqiy T\u00fcrkistan s\u00fcrg\u00fcndi h\u00f6k\u00fcmiti xitayning bu t\u00e9rritoriyediki k\u00f6chmenler mustemlikichiliki we herbiy tajawuzchiliqining 1949-yili bashlanghanliqini, irqiy qirghinchiliqning n\u00f6wettiki basquchining 2014-yili b\u00e9yjing \u00abt\u00e9rrorluqqa qarshi xelq urushi\u00bb dep atiwalghan, k\u00e9yinche \u00ab<a href=\"https:\/\/www.hrw.org\/report\/2018\/09\/10\/eradicating-ideological-viruses\/chinas-campaign-repression-against-xinjiangs\">t\u00e9rrorluqqa qattiq zerbe b\u00e9rish seperwerliki<\/a>\u00bb s\u00fcpitide apparatlashturulghan heriket bilen resmiy bashlanghanliqini \u00e9ytti. Yilliq xatirilesh munasiwiti bilen \u00e9lan qilinghan bayanatlargha qarighanda, xelqaraliq teksh\u00fcr\u00fcshler taktikilarda burulush hasil qilghan bolsimu, emma meqsette \u00f6zgirish bolmighan.<\/p>\n\n<p>S\u00fcrg\u00fcndi h\u00f6k\u00fcmet we Sherqiy T\u00fcrkistan milliy herikiti keng k\u00f6lemlik tutqun qilishning t\u00fcrmilerge we edliyelik keng k\u00f6lemde h\u00f6k\u00fcm k\u00e9sishke aylanghanliqini, shuning bilen bir waqitta mejburiy emgek, mejburiy nopus kontrol qilish tedbirliri, a&#8217;ililerni parchilash, medeniyet we diniy weyranchiliq, nopus qurulmisini \u00f6zgertish we omumiy\u00fczl\u00fck nazaret qilishning <a href=\"https:\/\/www.genocidewatch.com\/single-post\/genocide-emergency-xinjiang-china-2025\">Sherqiy T\u00fcrkistan miqyasida dawamlishiwatqanliqini<\/a> \u00e9ytti. Ular bu siyasetlerning bir qisim ayrim shexislerni yaki tasadipiy xorlashlar emes, belki b\u00e9siw\u00e9linghan t\u00e9rritoriyening z\u00e9min \u00e9gisi bolghan Uyghur, Qazaq, Qirghiz we bashqa T\u00fcrkiy xelqlerni nishanlighanliqini tekitlidi.<\/p>\n\n<p>Mezkur guruppilar nopuzluq xelqaraliq teksh\u00fcr\u00fcsh netijilirini, jumlidin birleshken d\u00f6letler teshkilati kishilik hoquq aliy komissarliq ishxanisining <a href=\"https:\/\/news.un.org\/en\/story\/2022\/08\/1125932\">2022-yili awghusttiki<\/a> bahalash doklatini neqil kelt\u00fcrdi; mezkur doklatta xitayning qilmishliri insaniyetke qarshi jinayet shekillend\u00fcr\u00fcshi mumkin dep xulase chiqirilghan idi. Bu bahalashqa qarimay, birleshken d\u00f6letler teshkilatining h\u00e9chqandaq teksh\u00fcr\u00fcsh m\u00e9xanizmi yaki jawabkarliqni s\u00fcr\u00fcsht\u00fcr\u00fcsh jeryanining emeliyleshmigenlikini \u00e9ytti.<\/p>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u00ab<strong>Mustemlikini t\u00fcgitip, Sherqiy T\u00fcrkistanning musteqilliqini eslige kelt\u00fcrmey turup, xelqimizning erkinlikini, kishilik hoquqini yaki mewjutluqini qoghdashning imkaniyiti yoq<\/strong>.\u00bb \u2014 Doktor Memtimin Ala, Sherqiy T\u00fcrkistan s\u00fcrg\u00fcndi h\u00f6k\u00fcmiti pir\u00e9zid\u00e9nti<\/p>\n<\/blockquote>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><\/blockquote>\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-rich is-provider-twitter wp-block-embed-twitter\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\r\n<blockquote class=\"twitter-tweet\" data-width=\"500\" data-dnt=\"true\"><p lang=\"en\" dir=\"ltr\">\ud83d\udd6f\ufe0fEarlier today, Uyghurs gathered in front of the <a href=\"https:\/\/twitter.com\/WhiteHouse?ref_src=twsrc%5Etfw\">@WhiteHouse<\/a> to mark East Turkistan\/Uyghur Genocide Recognition &amp; Remembrance Day and the 5th anniversary of U.S. <a href=\"https:\/\/twitter.com\/StateDept?ref_src=twsrc%5Etfw\">@StateDept<\/a>&#39;s recognition of China\u2019s ongoing genocide. Recognition without accountability has not stopped it\u2014justice,\u2026 <a href=\"https:\/\/t.co\/jiVxDPk4hh\">pic.twitter.com\/jiVxDPk4hh<\/a><\/p>&mdash; East Turkistan National Movement (@ETNational) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/ETNational\/status\/2013383175381086577?ref_src=twsrc%5Etfw\">January 19, 2026<\/a><\/blockquote><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script>\r\n<\/div><\/figure><br>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sherqiy T\u00fcrkistan milliy herikiti we s\u00fcrg\u00fcndiki rehberler emeliy heriket qollinishni telep qildi<\/h2>\n\n<p>Sherqiy T\u00fcrkistan s\u00fcrg\u00fcndiki rehberliri am\u00e9rika b\u00e9kitmisining beshinchi yilliqining emeliy heriket bolmighan ehwalda \u00e9tirap qilishning cheklimilik ikenlikini ashkarilighanliqini \u00e9ytti. Sherqiy T\u00fcrkistan milliy herikiti rehberliri mesilini kishilik hoquq mesilisi s\u00fcpitide bir terep qilishning h\u00f6k\u00fcmetlerni \u00f6zliri teswirligen t\u00fcp seweb \u2014 yeni dawamlishiwatqan tajawuzchiliq we mustemlike h\u00f6k\u00fcmranliqi bilen y\u00fczlishishtin qachurghanliqini otturigha qoydi.<\/p>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u00ab<strong>Irqiy qirghinchiliq dawamlishiwatidu, ch\u00fcnki u tajawuzchiliq we mustemlikichilikke tutashqan bir jinayet s\u00fcpitide emes, belki kishilik hoquq mesilisi s\u00fcpitide bir terep qilindi.<\/strong>\u00bb \u2014 Salih Xudayar, Sherqiy T\u00fcrkistan s\u00fcrg\u00fcndi h\u00f6k\u00fcmitining tashqi ishlar we xewpsizlik ministiri; Sherqiy T\u00fcrkistan milliy herikitining rehbiri<\/p>\n<\/blockquote>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><\/blockquote>\n\n<p>Aq saray aldidiki xatirilesh pa&#8217;aliyitide, qatnashquchilar am\u00e9rika d\u00f6let ishliri mehkimisi \u00e9lan qilghan qarar namining yilliqini xatirlidi hemde washin&#8217;gton we bashqa bir qanche h\u00f6k\u00fcmetlerning resmiy \u00e9tirap qilishigha qarimay, Sherqiy T\u00fcrkistanning esl igiliri \u00fcch\u00fcn shara&#8217;itning mahiyetlik \u00f6zgermigenlikini yene bir q\u00e9tim tekitlidi. Salih Xudayar birleshken d\u00f6letler teshkilati we uninggha eza d\u00f6letlerni h\u00f6jjet b\u00e9kitish we endishe bayanatliridin halqip heriket qilishqa chaqirdi.<\/p>\n\n<p>Sherqiy T\u00fcrkistan s\u00fcrg\u00fcndi h\u00f6k\u00fcmiti we Sherqiy T\u00fcrkistan milliy herikiti d\u00f6letlerni xelqaraliq jawabkarliqni s\u00fcr\u00fcsht\u00fcr\u00fcsh m\u00e9xanizmlirini, j\u00fcmlidin xelqara jinayi ishlar sot mehkimisining teksh\u00fcr\u00fcshini we xelqara sot mehkimisidiki dewalarni qollashqa, shundaqla Sherqiy T\u00fcrkistanning milliy mesilisini xelqara qanun boyiche bir terep qilishqa \u00fcndidi.<\/p>\n\n<p>ular Sherqiy T\u00fcrkistan \/ Uyghur irqiy qirghinchiliqini \u00e9tirap qilish we xatirilesh k\u00fcnining peqet bir eslesh peytila bolup qalmastin, belki adalet telep qilish we keskin xelqaraliq heriket \u00fcch\u00fcn bir chaqiriq bolushi k\u00e9reklikini bild\u00fcrdi, shundaqla jawabkarliqni s\u00fcr\u00fcsht\u00fcr\u00fcsh we mustemlikichilikni t\u00fcgitish bolmighan ehwalda, irqiy qirghinchiliqning p\u00fct\u00fcn dunya \u00e9tirap qilghan teqdirdimu dawamlishiw\u00e9ridighanliqidin agahlandurdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Peyshenbe k\u00fcni, b\u00e9yjing teripidin \u00abshinjang (y\u00e9ngi chek)\u00bb dep atiliwatqan Sherqiy T\u00fcrkistan jawabkarliqni s\u00fcr\u00fcsht\u00fcr\u00fcsh heqqidiki y\u00e9ngi xelqaraliq chaqiriqlarning merkizige aylandi. Sherqiy T\u00fcrkistan s\u00fcrg\u00fcndi h\u00f6k\u00fcmiti we Sherqiy T\u00fcrkistan milliy herikiti \u00abuyghur irqiy qirghinchiliqini \u00e9tirap qilish we xatirilesh k\u00fcni\u00bbni xatirlidi, bu k\u00fcn Am\u00e9rika qoshma shitatliri xitay xelq jumhuriyitining Uyghur, Qazaq, Qirghiz we bashqa T\u00fcrkiy xelqlerge qaratqan irqiy qirghinchiliq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1474,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":{"id":"56"},"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[175,208,207],"tags":[],"class_list":["post-1478","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset","category-surgun","category-xewerler"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1478"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1478\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1479,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1478\/revisions\/1479"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}