{"id":1442,"date":"2026-01-14T00:18:57","date_gmt":"2026-01-14T00:18:57","guid":{"rendered":"https:\/\/turkistanpost.com\/sherqiy-turkistan-surgundi-hokumiti-xitay-somali-munasiwitining-kuchiyishi-tupeyli-somaliland-bilen-hemdem-bolidighanliqini-bildurdi\/"},"modified":"2026-01-19T12:37:04","modified_gmt":"2026-01-19T12:37:04","slug":"sherqiy-turkistan-surgundi-hokumiti-xitay-somali-munasiwitining-kuchiyishi-tupeyli-somaliland-bilen-hemdem-bolidighanliqini-bildurdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/sherqiy-turkistan-surgundi-hokumiti-xitay-somali-munasiwitining-kuchiyishi-tupeyli-somaliland-bilen-hemdem-bolidighanliqini-bildurdi\/","title":{"rendered":"Sherqiy T\u00fcrkistan S\u00fcrg\u00fcndi H\u00f6k\u00fcmiti Xitay-Somali munasiwitining k\u00fcchiyishi t\u00fcpeyli Somaliland bilen hemdem bolidighanliqini bild\u00fcrdi"},"content":{"rendered":"\n<p>Sherqiy T\u00fcrkistan S\u00fcrg\u00fcn H\u00f6k\u00fcmiti (ETGE) Xitay bilen Somalining Somalilandning musteqilliqini ret qilghan birleshme diplomatik bayanatidin k\u00e9yin, Somaliland bilen hemdem bolidighanliqini bild\u00fcrdi. S\u00fcrg\u00fcndi H\u00f6k\u00fcmiti bu k\u00fcns\u00e9ri k\u00fcchiyiwatqan munasiwetning Sherqiy T\u00fcrkistanni \u00f6z ichige alghan \u00f6z teqdirini \u00f6zi belgilesh heriketlirige tesir k\u00f6rsitiwatqan t\u00e9ximu keng da&#8217;irilik xelqaraliq endizini eks ett\u00fcridighanliqini \u00e9ytti; B\u00e9yjing teripidin \u00abShinJang (y\u00e9ngi ch\u00e9gra)\u00bb dep atiliwatqan Sherqiy T\u00fcrkistan 1949-yilidin buyan Xitay h\u00f6k\u00fcmranliqi astidiki b\u00e9siw\u00e9linghan bir D\u00f6lettur.<\/p>\n\n<p>Bu inkas 12-yanwar k\u00fcni Xitay tashqi ishlar ministiri Wang Yi bilen Somali tashqi ishlar we xelqara hemkarliq ministiri Abdisalam Abdi eli otturisidiki t\u00e9l\u00e9fon s\u00f6hbitidin k\u00e9yin otturigha chiqti. T\u00e9l\u00e9fon s\u00f6hbitidin k\u00e9yin \u00e9lan qilinghan <a href=\"https:\/\/www.fmprc.gov.cn\/eng\/wjbzhd\/202601\/t20260112_11811365.html\">birleshme bayanat<\/a>ta, ikki h\u00f6k\u00fcmet \u00f6zlirining \u00abyadroluq menpe&#8217;etliri\u00bbde \u00f6zara qollaydighanliqini qayta tekitlidi.<\/p>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><\/blockquote>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u00abXitay Somalilandning Somalining ayrilmas bir qismi ikenlikini tekitlep, Somalining z\u00e9min p\u00fct\u00fcnlikini qetiy qollaydighanliqini yene bir q\u00e9tim bild\u00fcrdi; Somali bolsa xitayning \u2039bir xitay\u203a pirinsipigha, d\u00f6letni qayta birlikke kelt\u00fcr\u00fcsh \u00fcch\u00fcn qiliwatqan barliq tirishchanliqlirigha we Birleshken D\u00f6letler Teshkilati omumiy k\u00e9ngishining 2758-nomurluq qararnamisining nopuzigha bolghan tewrenmes qollishini qayta tekitlidi.\u00bb \u2014 Xitay-Somali birleshme bayanati, 12-yanwar<\/p>\n<\/blockquote>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Xitay-Somali bayanati we musteqilliqqa qarshi turush<\/h2>\n\n<p>Bayanatqa asaslanghanda, ikki terep siyasiy ishenchni chongqurlashturush hemde soda, tereqqiyat yardimi, xelqaraliq alaqe we k\u00f6p tereplik maslishish saheliride hemkarliqni k\u00e9ngeytishke pikir birlikige kelgen. Ular yene barliq d\u00f6letlerning \u00abbashqa d\u00f6letlerning igilik hoquqigha dexli-teruz qilidighan mejburlash we qorqutush taktikiliri\u00bbgha qarshi turushi k\u00e9reklikini \u00e9ytti; bu xitay \u00f6zi qarshi turidighan musteqilliq we mustemlikichilikke qarshi turush heriketlirige nisbeten da&#8217;im ishlitidighan  ibarisidur.<\/p>\n\n<p>Somaliland 1991-yili somali d\u00f6liti parchilinip ketkendin k\u00e9yin, \u00f6z-\u00f6zini idare qilidighan siyasiy gewde s\u00fcpitide pa&#8217;aliyet qilip kelmekte hemde \u00f6zining siyasiy we xewpsizlik apparatlirini saqlap q\u00e9lish bilen birge k\u00f6p q\u00e9tim saylam \u00f6tk\u00fczdi. Shundaq bolsimu, u Isra&#8217;iliyedin bashqa h\u00e9chqandaq d\u00f6letning xelqaraliq \u00e9tirap qilishigha \u00e9rishelmidi we uning siyasiy orni xelqarada yenila talash-tartish qilinmaqta.<\/p>\n\n<p>Xitayning Somalining mewqeyini qollishi uning z\u00e9min p\u00fct\u00fcnlikige ehmiyet b\u00e9rish we b\u00f6lg\u00fcnchilikke qarshi turushtin ibaret t\u00e9ximu keng tashqi siyasitige uyghun k\u00e9lidu; B\u00e9yjing bu pirinsiplarni \u00f6zining milliy menpe&#8217;etining merkizi dep qarighan barliq talash-tartishlarda qollinidu.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sherqiy T\u00fcrkistan S\u00fcrg\u00fcndi H\u00f6k\u00fcmitining inkasi we Islam Hemkarliq Teshkilatini tenqid qilishi<\/h2>\n\n<p><strong>Sherqiy T\u00fcrkistan S\u00fcrg\u00fcn H\u00f6k\u00fcmiti<\/strong> 12-yanwar \u00e9lan qilghan bayanatida, \u00abSomalilend xelqi bilen toluq hemdem bolidighanliqini\u00bb bild\u00fcrdi we Somalilendni \u00abtarixiy mustemlikichiliktin qutulush musapisi arqiliq 1991-yilidin bashlap tashqi \u00f6z teqdirini \u00f6zi belgilesh yolida m\u00e9ngip, muqim, d\u00e9mokratik jemiyet qurghan musulmanlar k\u00f6p sanliqni igileydighan bir d\u00f6let\u00bb dep teswirlidi.<\/p>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><\/blockquote>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u00abSherqiy T\u00fcrkistan we Somalilandning musteqilliq izdeshi milliy \u00f6z teqdirini \u00f6zi belgilesh we mustemlikichiliktin qutulushtin ibaret heqqaniy hoquqning y\u00fcrg\u00fcz\u00fcl\u00fcshidur, bu xelqara qanungha toluq uyghun.\u00bb \u2014 Salih Xudayar, Sherqiy T\u00fcrkistan S\u00fcrg\u00fcndi H\u00f6k\u00fcmitining tashqi ishlar we xewpsizlik ministiri<\/p>\n<\/blockquote>\n\n<p>S\u00fcrg\u00fcndi H\u00f6k\u00fcmet Somalilandning b\u00e9shigha kelgen qismetlerning Sherqiy T\u00fcrkistanning qismitige oxshiship k\u00e9tidighanliqini \u00e9ytip, Xitayning Uyghur we bashqa T\u00fcrkiy musulman xelqlerge nisbeten \u00e9lip b\u00e9riwatqan irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayetlirini, j\u00fcmlidin omumiy\u00fczl\u00fck tutqun qilish, mejburiy emgek, mejburiy tughmas qilish, a&#8217;ililerni parchilash we diniy-medeniyet enenilirini yoqitish qilmishlirini eyiblidi.<\/p>\n\n<p>Bayanatta yene Islam Hemkarliq Teshkilati tenqid qilinip, bu organ we uninggha eza bir qisim d\u00f6letlerning Sherqiy T\u00fcrkistanda dawamlishiwatqan irqiy qirghinchiliqqa nisbeten ehmiyetlik bir inkas qayturushta meghlup bolghanliqi \u00e9ytildi. Bayanatta yene <a href=\"https:\/\/www.rfa.org\/english\/news\/uyghur\/oic-visit-08242023144700.html\">Islam Hemkarliq Teshkilatining \u00f6tm\u00fcshtiki<\/a> xitayning qirghinchiliq we mustemlikichilik siyasetlirini \u00abtereqqiyat\u00bb we \u00abmuqimliq\u00bb tedbirliri dep medhiyeligen bayanatliri tilgha \u00e9lindi.<\/p>\n\n<blockquote class=\"twitter-tweet\" data-width=\"500\" data-dnt=\"true\"><p lang=\"en\" dir=\"ltr\">\ud83d\udcf0Solidarity with Somaliland and Condemnation of China and the OIC\u2019s Hypocrisy<br><br>The East Turkistan Government in Exile (ETGE) extends its full solidarity to the people of Somaliland (<a href=\"https:\/\/twitter.com\/somalilandmfa?ref_src=twsrc%5Etfw\">@somalilandmfa<\/a>), a Muslim-majority nation that has pursued external self-determination and\u2026 <a href=\"https:\/\/t.co\/Zi9Xfn9M1l\">pic.twitter.com\/Zi9Xfn9M1l<\/a><\/p>&mdash; East Turkistan Government in Exile (ETGE) (@ETExileGov) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/ETExileGov\/status\/2010827776660734004?ref_src=twsrc%5Etfw\">January 12, 2026<\/a><\/blockquote><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Somalining Xitayning Sherqiy T\u00fcrkistandiki siyasetlirige tutqan \u00f6zgirishchan pozitsiyesi<\/h2>\n\n<p>Somalining Xitayning Sherqiy T\u00fcrkistandiki siyasetlirige tutqan pozitsiyesi y\u00e9qinqi yillarda t\u00fcrl\u00fck \u00f6zgirishlerni bashtin kech\u00fcrdi. 2019-Yili Somali bir t\u00fcrk\u00fcm d\u00f6letler bilen birlikte <a href=\"https:\/\/digitallibrary.un.org\/record\/3853509?ln=en&amp;v=pdf\">birleshken d\u00f6letler teshkilatigha xet<\/a> y\u00e9zip, Xitayning qilmishini \u00abt\u00e9rrorluq we esebiylikke qarshi turush\u00bbta \u00fcn\u00fcm yaratti dep medhiyeligen we xette teswirlen&#8217;gen \u00absiyasiy gherezdiki eyibleshler\u00bbni ret qilghan idi.<\/p>\n\n<p>2022- Yili <a href=\"https:\/\/www.fidh.org\/en\/region\/asia\/china\/china-human-rights-council-voted-against-a-debate-on-human-rights\">Somali birleshken d\u00f6letler teshkilati kishilik hoquq k\u00e9ngishide<\/a> Sherqiy T\u00fcrkistandiki krizisni munazire qilish tirishchanliqini qollidi; bu heriket uni nurghunlighan afriqa we musulman d\u00f6letliridin perqlend\u00fcrgen hemde Xitay emeldarlirining ikki tereplik munasiwetler toghrisida agahlandurush b\u00e9rishige seweb boldi. 2023-Yilidin bashlap, Somali bashqa ashkara tenqid \u00e9lan qilmidi, eksiche B\u00e9yjing bilen bolghan y\u00e9qin munasiwetni tekitlep kelmekte.<\/p>\n\n<p>2024- Yilidin 2026-yilighiche bolghan birleshme bayanatlar we diplomatik alaqilerde \u00abyadroluq menpe&#8217;et\u00bblerde \u00f6zara qollash qayta-qayta tekitlendi. 2025-Yili Somali d\u00f6letlik xewer ag\u00e9ntliqi wekillirini \u00f6z ichige alghan Somali wekiller \u00f6miki xitay da&#8217;iriliri teshkilligen ziyarette <a href=\"https:\/\/sonna.so\/en\/the-xinjiang-experience-a-journey-of-transformation-and-renewal\/\">Sherqiy T\u00fcrkistanda boldi<\/a> we \u00f6zliri k\u00f6rgenlerni \u00abmuqimliq\u00bb, \u00abtereqqiyat\u00bb we \u00abt\u00e9rrorluqqa qarshi turush\u00bb dep ashkara medhiyelidi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sherqiy T\u00fcrkistan S\u00fcrg\u00fcn H\u00f6k\u00fcmiti (ETGE) Xitay bilen Somalining Somalilandning musteqilliqini ret qilghan birleshme diplomatik bayanatidin k\u00e9yin, Somaliland bilen hemdem bolidighanliqini bild\u00fcrdi. S\u00fcrg\u00fcndi H\u00f6k\u00fcmiti bu k\u00fcns\u00e9ri k\u00fcchiyiwatqan munasiwetning Sherqiy T\u00fcrkistanni \u00f6z ichige alghan \u00f6z teqdirini \u00f6zi belgilesh heriketlirige tesir k\u00f6rsitiwatqan t\u00e9ximu keng da&#8217;irilik xelqaraliq endizini eks ett\u00fcridighanliqini \u00e9ytti; B\u00e9yjing teripidin \u00abShinJang (y\u00e9ngi ch\u00e9gra)\u00bb dep atiliwatqan Sherqiy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1437,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":{"id":"57"},"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[175,174],"tags":[],"class_list":["post-1442","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset","category-xelqara-xewerler"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1442"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1449,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1442\/revisions\/1449"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}