{"id":1374,"date":"2026-01-06T18:53:00","date_gmt":"2026-01-06T18:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/turkistanpost.com\/turkiye-xitay-bilen-bolghan-munasiwetning-qoyuqlishishigha-egiship-xitay-puqralirigha-qaritilghan-wiza-telipini-bikar-qildi\/"},"modified":"2026-01-12T08:25:16","modified_gmt":"2026-01-12T08:25:16","slug":"turkiye-xitay-bilen-bolghan-munasiwetning-qoyuqlishishigha-egiship-xitay-puqralirigha-qaritilghan-wiza-telipini-bikar-qildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/turkiye-xitay-bilen-bolghan-munasiwetning-qoyuqlishishigha-egiship-xitay-puqralirigha-qaritilghan-wiza-telipini-bikar-qildi\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye xitay bilen bolghan munasiwetning qoyuqlishishigha egiship, xitay puqralirigha qaritilghan wiza telipini bikar qildi"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u00fcrkiye xitay bilen bolghan siyasiy we iqtisadiy munasiwetlerning qoyuqlishishi, shundaqla b\u00e9yjing teripidin \u00abshinjang (y\u00e9ngi t\u00e9rritoriye)\u00bb dep atalghan sherqiy t\u00fcrkistan we uning esl xelqlirige tesir k\u00f6rsitidighan bir yilliq resmiy heriketlerdin k\u00e9yin, xitay puqralirigha qaritilghan wiza telipini tek tereplik bikar qildi.<\/p>\n\n<p><p style=\"text-align: right;\">Rejep tayyip erdoghan imza qoyghan we 2025-yili 31-d\u00e9kabir \u00abresmiy g\u00e9zit\u00bbte \u00e9lan qilinghan pr\u00e9zid\u00e9nt permanigha asasen, adettiki xitay pasportigha ige bolghanlar 2026-yili 2-yanwardin bashlap, her 180 k\u00fcn ichide 90 k\u00fcn&#8217;giche bolghan sayahet we tranzit meqsitide t\u00fcrkiyege wizisiz kireleydu. Bu qarar tek tereplik bolup, t\u00fcrkiye tashqi ishlar ministirliqining bild\u00fcr\u00fcshiche, t\u00fcrkiye puqraliri xitaygha b\u00e9rishtin burun yenila xitayning diplomatik wakaletxaniliridin wiza \u00e9lishi k\u00e9rek.<\/p><\/p>\n\n<p>H\u00f6k\u00fcmet bu tedbirni sayahetchilikni ilgiri s\u00fcr\u00fcsh we xelqler ara alaqini k\u00fccheytish tirishchanliqi dep teswirlidi. Bu qararning waqti 2025-yilidiki sherqiy t\u00fcrkistanliq uyghurlarni t\u00fcrkiyening ichki munazire merkizige aylandurghan bir y\u00fcr\u00fcsh ashkara bayanatlar, nizamname t\u00fczitishliri we memuriy emeliyetlerdin k\u00e9yinla kelgen.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Wiza kech\u00fcr\u00fcm qilish we k\u00e9ngiyiwatqan enqere-b\u00e9yjing munasiwiti<\/h3>\n\n<p>Xitayning enqerede turushluq bash elchisi jyang sh\u00f6bin wiza qararini qarshi \u00e9lip, buni ikki d\u00f6let otturisidiki diplomatik munasiwetning yilliq xatirisi bilen baghlidi.<\/p>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u00abBu xitay bilen t\u00fcrkiye otturisidiki diplomatik munasiwet ornitilghanliqining 55 yilliqini tebriklesh \u00fcch\u00fcn b\u00e9rilgen \u00e9sil sowghat boldi\u00bb.<br\/><br\/>\u2014 Jyang sh\u00f6bin, xitayning enqerede turushluq bash elchisi<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n\n<p>T\u00fcrkiye medeniyet we sayahet ministirliqi her yili bir milyon xitay sayahetchini jelp qilishni nishanlawatqanliqini bild\u00fcrdi. Resmiy sanliq melumatlargha qarighanda, 2023-yili 248,100 xitay sayahetchi t\u00fcrkiyege kelgen bolsa, 2024-yili bu san 409,700 ge y\u00e9tip, %65.1 ashqan we xitayni shu yildiki eng t\u00e9z tereqqiy qiliwatqan sayahet menbe bazirigha aylandurghan.<\/p>\n\n<p><p style=\"text-align: right;\">Sodimu mas qedemde k\u00e9ngeydi. Resmiy reqemlerge asaslanghanda, 2024-yili ikki tereplik soda sommisi 48 milyard dollardin \u00e9ship ketken, emma soda tengpungluqi yenila zor derijide perqliq bolmaqta. T\u00fcrkiyening xitaygha qilghan \u00e9ksporti jemiy 3.4 milyard dollar bolghan bolsa, importi 44.9 milyard dollargha yetken.<\/p><\/p>\n\n<p>Wiza kech\u00fcr\u00fcm qilish qarari yene \u00f6zara barawerlik mesiliside munazire qozghidi. T\u00fcrkiye puqraliri xitaygha barghanda yenila wiza \u00e9lishqa mejbur, halbuki b\u00e9yjing g\u00e9rmaniye we ezerbeyjanni \u00f6z ichige alghan bir qanche d\u00f6let puqralirigha wizisiz kirish hoquqi bergen.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">T\u00fcrkiyening xitay bilen qoyuqlishiwatqan munasiwitining sherqiy t\u00fcrkistangha bolghan tesiri<\/h3>\n\n<p>Wiza kech\u00fcr\u00fcm qilish qarari yene \u00f6zara barawerlik mesiliside munazire qozghidi. T\u00fcrkiye puqraliri xitaygha barghanda yenila wiza \u00e9lishqa mejbur, halbuki b\u00e9yjing g\u00e9rmaniye we ezerbeyjanni \u00f6z ichige alghan bir qanche d\u00f6let puqralirigha wizisiz kirish hoquqi bergen.<\/p>\n\n<p>T\u00fcrkiye pr\u00e9zid\u00e9nt mehkimisi uchur-alaqe idarisi k\u00e9yinche xitay bilen uyghurlarni orunlashturush toghrisida h\u00e9chqandaq resmiy k\u00e9lishimning yoqluqini \u00e9ytip, u iddi&#8217;ani ret qildi. Shundaqtimu, 2025-yili \u00f6ktebirde, bir pr\u00e9zid\u00e9nt buyruqi bilen \u00abt\u00fcrk menbelik chetellikler\u00bbning t\u00fcrkiyede \u00f6z kespi bilen erkin shughullinishigha yol qoyidighan nizam t\u00fczitildi. Bu tedbir h\u00f6k\u00fcmet terepdari ijtima&#8217;iy taratqu h\u00e9sabatliri teripidin teshwiq qilindi, ular tarqatqan \u00abt\u00fcrk dunyasi\u00bb xeritiliride sherqiy t\u00fcrkistan orun almighan idi.<\/p>\n\n<p><p style=\"text-align: right;\">T\u00fcrkiyediki mewjut uyghurlargha tesir k\u00f6rsitidighan \u00f6zgirishlermu h\u00fcjjetlesht\u00fcr\u00fclgen. \u00abKishilik hoquqni k\u00f6zitish teshkilati\u00bb (Human Rights Watch) noyabir ayliq doklatida, t\u00fcrkiye da&#8217;irilirining uyghurlarning olturaqlishish ruxsitini barghans\u00e9ri cheklewatqanliqini we bir qisim kishilerni xitaygha qayturulush xewpi bolsimu, \u00abqayturmasliq\u00bb (non-refoulement) pirinsipigha xilap halda \u00fcchinchi d\u00f6letlerge s\u00fcrg\u00fcn qilghanliqini bild\u00fcrdi.<\/p><\/p>\n\n<p>Wiza kech\u00fcr\u00fcm qilish qararigha qarita endishiler yene t\u00fcrkiyelik jurnalist mehmet eli \u00f6nel teripidinmu otturigha qoyuldi.<\/p>\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u00abBu iqtisadiy kirimi cheklik, emma d\u00f6let bixeterlik xewpi bar bir tereplime qedem\u00bb.<br\/><br\/>\u2014 Mehmet eli \u00f6nel, t\u00fcrkiyelik jurnalist<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/blockquote>\n\n<p>T\u00fcrkiye h\u00f6k\u00fcmiti wiza kech\u00fcr\u00fcm qilish qararini ilgiriki sherqiy t\u00fcrkistangha munasiwetlik teklipler yaki nizam t\u00fczitishliri bilen ashkara baghlimidi. Bu enqere bilen b\u00e9yjing otturisidiki bir yilliq diplomatik, iqtisadiy we bixeterlik alaqisining k\u00e9ngiyishi, shundaqla sherqiy t\u00fcrkistan we uning esl xelqige tesir k\u00f6rsitidighan siyasetlerning dawamliq \u00e9niqsizliqi ichide tashlanghan bir qedem boldi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye xitay bilen bolghan siyasiy we iqtisadiy munasiwetlerning qoyuqlishishi, shundaqla b\u00e9yjing teripidin \u00abshinjang (y\u00e9ngi t\u00e9rritoriye)\u00bb dep atalghan sherqiy t\u00fcrkistan we uning esl xelqlirige tesir k\u00f6rsitidighan bir yilliq resmiy heriketlerdin k\u00e9yin, xitay puqralirigha qaritilghan wiza telipini tek tereplik bikar qildi. Rejep tayyip erdoghan imza qoyghan we 2025-yili 31-d\u00e9kabir \u00abresmiy g\u00e9zit\u00bbte \u00e9lan qilinghan pr\u00e9zid\u00e9nt permanigha asasen, adettiki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1373,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[175,174],"tags":[177,176],"class_list":["post-1374","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset","category-xelqara-xewerler","tag-turkiye","tag-xitay"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1374"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1383,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1374\/revisions\/1383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/uyl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}