Ar\u015fivler, Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki T\u00fcrk y\u00f6netim yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve iki resmi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan\u0131n\u0131n izlerini s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
WASHINGTON \u2014 Tarihsel belgelere ve ar\u015fiv kaynaklar\u0131na g\u00f6re, Pekin’in \u2018Sincan (Yeni B\u00f6lge)\u2019 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan, birbirini izleyen T\u00fcrk siyasi yap\u0131lar\u0131 ve 20. y\u00fczy\u0131lda kurulan iki resmi cumhuriyet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kaydedilmi\u015f bir ba\u011f\u0131ms\u0131z devletle\u015fme tarihine sahiptir.<\/p>\n
Tarihsel kay\u0131tlar Sovyet, \u00c7in Milliyet\u00e7isi ve s\u00fcrg\u00fcn h\u00fck\u00fcmeti ar\u015fivlerinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kay\u0131tlar, \u00c7in idari temas\u0131ndan \u00f6nceki y\u00f6netim yap\u0131lar\u0131n\u0131 takip etmektedir. Dahas\u0131, her biri d\u0131\u015f askeri bask\u0131 alt\u0131nda da\u011f\u0131lan k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc iki cumhuriyet h\u00fck\u00fcmetine kadar uzanmaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrk devletleri \u00c7in temas\u0131ndan \u00f6nce b\u00f6lgeyi y\u00f6netti<\/b><\/p>\n
Tarihsel kay\u0131tlar, Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrk devletlerinin merkezi olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bunlar aras\u0131nda Hun \u0130mparatorlu\u011fu, Ku\u015fan \u0130mparatorlu\u011fu, G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131, Uygur Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131, Karahanl\u0131 Devleti ve Yarkent Hanl\u0131\u011f\u0131 yer almaktad\u0131r. Belgeler, bir Uygur siyasi konfederasyonunun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 6. y\u00fczy\u0131la tarihlendirmektedir. Ar\u015fiv kaynaklar\u0131, Orta Asya’da birka\u00e7 bin y\u0131la yay\u0131lan bir T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetmektedir.<\/p>\n
Ar\u015fiv kaynaklar\u0131, \u00c7in Seddi’nin tarihsel olarak \u00c7in y\u00f6netimindeki topraklar\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 belirledi\u011fini kaydeder. Seddin \u00f6tesindeki topraklar T\u00fcrk siyasi yap\u0131lar\u0131 alt\u0131nda ayr\u0131 ayr\u0131 y\u00f6netilmi\u015ftir. Tarihsel anlat\u0131lar, Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131 \u00c7in y\u00f6netimindeki topraklardan ay\u0131ran belirgin bir dil, k\u00fclt\u00fcr ve siyasi organizasyonu tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n
Tarihsel kay\u0131tlara g\u00f6re Man\u00e7u Qing Hanedanl\u0131\u011f\u0131 1759’da Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131 i\u015fgal etmi\u015ftir. Bunu bir as\u0131rdan fazla s\u00fcren belgeli direni\u015f izlemi\u015ftir. Mevcut kay\u0131tlar, 1759 ile 1863 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda kaydedilmi\u015f 42 ayaklanmay\u0131 listelemektedir.<\/p>\n
1865 y\u0131l\u0131nda lider Yakub Beg, baz\u0131 kaynaklarda Ka\u015fgarya olarak da an\u0131lan Do\u011fu T\u00fcrkistan Devleti’ni kurmu\u015ftur. Bu devlet, 1877’deki Qing askeri seferine kadar ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumu\u015ftur. Qing makamlar\u0131 daha sonra 1884’te b\u00f6lgeyi resmen \u2018Sincan Eyaleti\u2019 olarak ilhak etmi\u015ftir. Tarih\u00e7iler, \u2018Yeni B\u00f6lge\u2019 olarak terc\u00fcme edilen \u2018Sincan\u2019 isimlendirmesini, b\u00f6lgenin daha \u00f6nceki ayr\u0131 idari stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn bir onay\u0131 olarak nitelendirmektedir.<\/p>\n
20. y\u00fczy\u0131lda ilan edilen iki resmi cumhuriyet<\/b><\/p>\n
Man\u00e7u y\u00f6netiminin 1911’de \u00e7\u00f6kmesinin ard\u0131ndan T\u00fcrk liderler, 12 Kas\u0131m 1933’te merkezi Ka\u015fgar olan Birinci Do\u011fu T\u00fcrkistan Cumhuriyeti’ni ilan ettiler. Devlet kay\u0131tlar\u0131, cumhuriyetin bir anayasa, d\u00fczenli bir ordu ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir para birimi tesis etti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Ar\u015fiv kaynaklar\u0131nda aktar\u0131lan tarihsel belgelere g\u00f6re: \u201812 Kas\u0131m 1933’te 20.000’den fazla insan, Do\u011fu T\u00fcrkistan \u0130slam Cumhuriyeti olarak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 resmen ilan etmek i\u00e7in topland\u0131.\u2019<\/p>\n
Cumhuriyet yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ay faaliyet g\u00f6sterdi. \u00c7in Milliyet\u00e7i g\u00fc\u00e7leri, Sovyet yard\u0131m\u0131yla 16 Nisan 1934’te cumhuriyeti y\u0131kt\u0131. Kay\u0131tlar, Sabit Damolla Abdulbaki’yi Cumhurba\u015fkan\u0131 Hoca Niyaz y\u00f6netiminde g\u00f6rev yapan Ba\u015fbakan olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n
On y\u0131l sonra ikinci bir ilan geldi. \u0130kinci Do\u011fu T\u00fcrkistan Cumhuriyeti, 12 Kas\u0131m 1944’te idari merkezi Gulca (Yining) olmak \u00fczere ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Belgeler, cumhuriyetin Milli Ordusu’nun yakla\u015f\u0131k 40.000 askere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetmektedir. Do\u011fu T\u00fcrkistan Milli Kurtulu\u015f Cemiyeti, Alihan T\u00f6re’yi cumhurba\u015fkan\u0131 olarak se\u00e7mi\u015f, Abdulkerim Abbasov ise i\u00e7i\u015fleri bakan\u0131 olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
1949 ilhak\u0131 ikinci cumhuriyetin faaliyetlerini sona erdirdi<\/b><\/p>\n
\u0130kinci cumhuriyetin varl\u0131\u011f\u0131 belgeli ko\u015fullar alt\u0131nda sona erdi. Cumhurba\u015fkan\u0131, d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 ve askeri komutanlar\u0131 i\u00e7eren \u00fcst d\u00fczey liderlik, 24 A\u011fustos 1949’da Moskova’ya gitmek \u00fczere yola \u00e7\u0131kt\u0131. Sovyet ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131, u\u00e7a\u011f\u0131n \u0130rkutsk yak\u0131nlar\u0131nda d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve gemideki 14 \u00fcst d\u00fczey yetkilinin tamam\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirmektedir.<\/p>\n
22 Aral\u0131k 1949’a gelindi\u011finde, Do\u011fu T\u00fcrkistan Milli Ordusu birlikleri \u00c7in Halk Kurtulu\u015f Ordusu’na dahil edilmi\u015fti. 1949 y\u0131l\u0131na ait demografik kay\u0131tlar, b\u00f6lge n\u00fcfusunun y\u00fczde 90’\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011funu, \u00c7inli n\u00fcfusun ise y\u00fczde 5’in alt\u0131nda kaydedildi\u011fini belgelemektedir.<\/p>\n
Gizlili\u011fi kald\u0131r\u0131lan Sovyet ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131, Joseph Stalin’in 1949’da Mao Zedong’a devlet destekli yerle\u015fim politikalar\u0131 uygulamas\u0131n\u0131 tavsiye etti\u011fini g\u00f6stermektedir. Bunlar, Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki \u00c7inli n\u00fcfusu y\u00fczde 5’in alt\u0131ndan y\u00fczde 30’luk bir hedefe \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. Tarihsel anlat\u0131lar, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin ba\u015flang\u0131\u00e7taki kendi kaderini tayin taahh\u00fctlerinin ilhak\u0131n ard\u0131ndan uygulanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir.<\/p>\n
\u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin pozisyonu ve ar\u015fiv eri\u015fim k\u0131s\u0131tlamalar\u0131<\/b><\/p>\n
\u00c7in h\u00fck\u00fcmeti resmi belgelerinde, 1884 Qing Hanedanl\u0131\u011f\u0131 ilhak\u0131ndan bu yana Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131 kesintisiz olarak y\u00f6netti\u011fini savunmaktad\u0131r. Yetkililer, Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi’ni \u00c7in topra\u011f\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. 1949’dan bu yana y\u00fcr\u00fct\u00fclen y\u00f6netimi g\u00fcvenlik ve kalk\u0131nma hedeflerine hizmet etmek olarak nitelendirmektedirler. Resmi \u00c7in kay\u0131tlar\u0131, 1949 ilhak\u0131n\u0131 ayr\u0131 i\u015fleyen egemen bir varl\u0131\u011f\u0131n ilhak\u0131 olarak de\u011fil, me\u015fru bir i\u00e7 konsolidasyon olarak sunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u00e7indeki eri\u015fim k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131n 1949 \u00f6ncesi y\u00f6netim belgelerinin kapsaml\u0131 do\u011frulamas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir. Sovyet, \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti ve s\u00fcrg\u00fcn h\u00fck\u00fcmeti ar\u015fivleri, tarihsel analiz i\u00e7in mevcut birincil kaynaklar olmaya devam etmektedir.<\/p>\n
Washington DC merkezli Do\u011fu T\u00fcrkistan S\u00fcrg\u00fcn H\u00fck\u00fcmeti, yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 politika pozisyonlar\u0131nda, mevcut idari d\u00fczenlemelerin, egemenlik kapasitesi belgelenmi\u015f ve i\u015fleyen bir devletin 1949’daki ilhak\u0131 olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 olaydan sonra kurulan modellerin devam\u0131 oldu\u011funu belirtmektedir.<\/p>\n
The East Turkistan Post ba\u011f\u0131ms\u0131z bir haber yay\u0131n\u0131d\u0131r. T\u00fcm iddialar ilgili kaynaklar\u0131na atfedilmi\u015ftir. Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u00e7indeki eri\u015fim k\u0131s\u0131tlamalar\u0131, sahadaki ba\u011f\u0131ms\u0131z do\u011frulamay\u0131 s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r.<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ar\u015fivler, Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki T\u00fcrk y\u00f6netim yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve iki resmi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan\u0131n\u0131n izlerini s\u00fcr\u00fcyor. WASHINGTON \u2014 Tarihsel belgelere ve ar\u015fiv kaynaklar\u0131na g\u00f6re, Pekin’in \u2018Sincan (Yeni B\u00f6lge)\u2019 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan, birbirini izleyen T\u00fcrk siyasi yap\u0131lar\u0131 ve 20. y\u00fczy\u0131lda kurulan iki resmi cumhuriyet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kaydedilmi\u015f bir ba\u011f\u0131ms\u0131z devletle\u015fme tarihine sahiptir. Tarihsel kay\u0131tlar Sovyet, \u00c7in Milliyet\u00e7isi ve s\u00fcrg\u00fcn […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[319,320],"tags":[],"class_list":["post-2013","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dogu-turkistan","category-tarih"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2013","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2013"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2013\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2013"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2013"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkistanpost.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2013"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}